Samopomocy Chłopskiej
”. Dalej uznano, że „
członkami Kasy mogą być wszystkie
osoby zamieszkałe na terenie działalności Kasy, z wyjątkiem osób uznanych na
terenie gminy jako wyzyskiwacze”
.
Statut GKS nie był jedynym dokumentem regulującym działalność Kasy.
Dostała też z Banku Rolnego regulamin ustalający całą strukturę organizacyj-
ną, zakresy obowiązków i procedury obowiązujące w Kasie. W GKS-ach nie po-
trzeba było – zdaniem władz – ani prezesów, ani rad nadzorczych. Wystarczyć
miał Zarząd z przewodniczącym oraz księgowym i kasjerem, a także komisja
rewizyjna.
Opisano szczegółowo, co i jak mają ro-
bić zebrania członkowskie oraz walne zgro-
madzenia, np. ograniczając prawa człon-
ków do najwyżej dwukrotnego zabrania
głosu w jednej kwestii. GKS nie miała pra-
wa decydowania w żadnej istotnej kwestii
merytorycznej – np. stopę procentową i in-
ne parametry ekonomiczne ustalał Bank
Rolny. Miała natomiast przymus obsługi-
wania również tych, którzy nie byli człon-
kami Kasy w „powszechnych akcjach pań-
stwowych, jak orka, siew i kontraktacja”.
Chwilę później, w1952 roku, kasomode-
brano prawo prowadzenia działalności osz-
czędnościowej na własny rachunek, czy-
niąc je
de facto
terenowymi oddziałami
Banku Rolnego, a od 1954 roku Narodowe-
go Banku Polskiego, do którego po prostu
przeniesiono odpowiednie komórki z Ban-
ku Rolnego.
O atmosferze tamtego czasu i rozpo-
czętych już praktykach ingerencji poli-
tycznej, także w systemie bankowości
spółdzielczej, świadczy rozpatrywane
w jednym z punktów porządku Walnego
Zebrania „wykluczenie członków nieodpo-
wiadających 5 punktowi Statutu GKS”. Po
usłyszeniu listy 40 osób do wykluczenia,
Jan Gawryluk – były prezes Zarządu, po-
prosił przewodniczącego Zebrania o wy-
jaśnienie, z jakich powodów znalazł się na
tej liście. Na to pytanie odpowiedział se-
kretarz Gminnego Komitetu PZPR twier-
dząc, że jednym z powodów tego jest
„zbyteczne gadulstwo oraz fakt zatwier-
dzenia przez ob. Gawryluka wniosków
na kredyty dla małorolnych chłopów, gdy
44
Wzorcowy Regulamin wysłany w 1950 roku przez Wydział Instrukcyjno-Rewizyj-
ny GKS Banku Rolnego do Gminnych Kas Spółdzielczych określający wszystkie
aspekty działalności, włącznie ze wzorem sporządzania protokołów z walnych
zebrań członków
